De narcist zit in ons DNA

Coen Theelen vertaalt de Narsissus-mythe naar onze tijd en laat vanuit verschillende invalshoeken zien dat bijvoorbeeld narcisme een ingebakken fout van de mensheid is. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat iedereen er ontvankelijk voor is, of dat het zich zomaar bij iedereen in de persoonlijkheid gaat vastzetten. Maar hij toont wel aan dat we in een zeer ernstig narcistisch tijdperk leven waarin normen niet alleen actief vervagen maar vooral juist op de kop gezet worden en ons sociaal en moreel misvormen. Dat grijpt in op onze medemenselijke beschaving die in zo’n tienduizend jaar is opgebouwd.
Het probleem spitst zich niet alleen toe op de meest in het oog springende narcisten van de huidige tijd, zeg maar de übernarcisten (het zijn er minimaal twee), maar betreft ook onszelf; hoe we met elkaar omgaan. Daar is de laatste pakweg twintig jaar veel in veranderd, en zeker de laatste vijf jaar. Soms lijkt het er bijna op dat ons gedrag juist een vrijbrief voor wreedheid verschaft aan dergelijke wereldleiders, en andersom. Wij hebben namelijk zelf potentaten van een bepaald allooi in het hoge zadel geholpen. Hoog tijd om ze daar met zijn allen weer vanaf te trekken en tevens nog eens goed of in ieder geval beter naar onszelf te kijken. Zeer hoog tijd.

De narcist zit in ons DNA is het zevende boek van Coen Theelen (1957). De genres zijn zeer divers; er is een verhalenbundel, een biografische roman, een ‘gewone’ roman, een literaire biografie, een magisch-realistische novelle, een essay van bijna 300 pagina’s en nu is er dus dit boekje over narcisme in onze samenleving. Zijn schrijfstijl wordt ‘rijk’ en boeiend genoemd maar is hoe dan ook zowel in de romans en verhalen als in de essays zeer toegankelijk. Bovendien geeft hij op onopvallende wijze blijk van veel kennis, in breedte en in diepte, mensenkennis en feitenkennis.