Leiders zeggen vaak dat ze geen keuze hebben... De markt dwingt hen. De organisatie verwacht snelheid. De cijfers spreken... Maar wie zegt geen keuze te hebben, heeft al gekozen.
Jouw keuze vertrekt vanuit een eenvoudige maar ongemakkelijke waarheid: leiderschap is geen rol, geen titel en geen functie, maar een morele praktijk. Het ontstaat bij de gratie van keuzes. Keuzes die zichtbaar worden wanneer belangen botsen, wanneer systemen tekortschieten en wanneer wegkijken verleidelijk is.
Leiderschap als morele praktijk
We leven in een tijd waarin de morele lat voor leiders opvallend laag ligt. We worden dagelijks geconfronteerd met politieke leiders die halve waarheden verkopen, met organisaties waar winst structureel boven welzijn gaat, en met bestuurders die verantwoordelijkheid pas nemen wanneer de druk onontkoombaar wordt. Tegelijk groeit het wantrouwen - bij medewerkers, burgers en klanten.
Juist daarom verschijnt Jouw keuze op een cruciaal moment. De roep om integere, betekenisvolle leiding wordt steeds luider. Niet om perfecte leiders, maar om leiders die verantwoordelijkheid durven dragen. Die begrijpen dat leiderschap meer vraagt dan sturen op prestaties alleen.
Ik verplaats het perspectief: van macht naar betekenis. Niet door macht te ontkennen, maar door haar moreel te begrenzen. Leiderschap vraagt om een houding: een samenhang tussen waarden, gedrag en verantwoordelijkheid. De centrale vraag is niet: wat mag ik? maar: waar sta ik voor wanneer het spannend wordt?
De rivier als spiegel
Om dat zichtbaar te maken, gebruik ik in het boek de metafoor van een rivier. Elke rivier kent een bron. Wat zich daar afspeelt, werkt onvermijdelijk door in alles wat volgt. Integriteit is geen eigenschap die je achteraf corrigeert; het is de kwaliteit van de bron.
In Jouw keuze neem ik je mee langs vijf stroomversnellingen van leiderschap: van innerlijke waarden, via verandering en menselijke verbinding, naar maatschappelijke verantwoordelijkheid en de persoonlijke oogst. Deze pijlers zijn geen luxe-idealen, maar praktische stuurmanskunst voor leiders die relevant willen blijven in een complexe wereld.
Van intentie naar toetsbare keuzes
Moreel leiderschap faalt zelden op intentie, maar vaak op vertaling. Daarom introduceer ik het Me–We–Work–World-kompas: een concreet kader om keuzes zichtbaar en toetsbaar te maken.
- Me – Welke waarden sturen mijn handelen, vooral onder druk?
- We – Welke cultuur, relaties en mate van vertrouwen creëer ik?
- Work – Hoe vertaal ik waarden naar besluitvorming en dagelijkse praktijk?
- World – Welke maatschappelijke gevolgen accepteer ik – of negeer ik?
Dit kompas verbindt reflectie aan actie. Het helpt leiders om niet te blijven hangen in goede bedoelingen, maar verantwoordelijkheid concreet te maken.
Jouw keuze
Een krachtig voorbeeld van moreel leiderschap zagen we bij Jacinda Ardern, die de wereld verraste door terug te treden omdat ze ‘niet genoeg meer in de tank had’. Geen schandaal, geen dwang, maar zelfreflectie. Precies dát is waar Jouw keuze voor staat: leiderschap is durven ingrijpen of stoppen uit moreel besef, niet pas wanneer de omstandigheden je ertoe dwingen.
Ook in het bedrijfsleven groeit het besef dat purpose en profit geen tegenpolen zijn. Steeds meer leiders ontdekken dat legitimiteit, vertrouwen en langetermijnwaarde alleen ontstaan wanneer keuzes kloppen - niet alleen economisch, maar ook menselijk en maatschappelijk.
Een expliciete uitnodiging
Jouw keuze is geen handleiding met snelle oplossingen. Het is een uitnodiging aan leiders die ervaren dat neutraliteit niet bestaat en dat echte verantwoordelijkheid niet kan worden doorgeschoven naar systemen, regels of modellen.
Dit boek vraagt geen instemming.
Het nodigt je uit om stil te staan bij je eigen keuzes.
Bij wat je doet – en bij wat je laat gebeuren.
Leiderschap begint niet bij macht of positie.
Het begint op het moment dat wegkijken geen optie meer is.
Daar begint jouw keuze.
Wil je ontdekken hoe moreel leiderschap concreet en toetsbaar wordt in je dagelijkse praktijk? Verdiep je in de inzichten uit Jouw keuze van Margareth de Wit. Bestel het boek bij Managementboek en zet vandaag de eerste stap naar leiderschap dat klopt – voor jezelf, je organisatie én de wereld.
Over Margareth de Wit
Margareth de Wit is Professor bij Academica met als thema "Leadership as a Force for Good" en Research Fellow aan de Stellenbosch University. Zij is auteur van Making Shift Happen en Jouw Keuze en publiceert wetenschappelijk over leiderschap en de effectiviteit ervan op individueel en board niveau. Ze verbindt theorie en praktijk en benadrukt de maatschappelijke verantwoordelijkheid.