Tijdens mijn jaren als Europarlementariër heb ik me sterk gemaakt voor gelijke beloning, betere arbeidsomstandigheden en een betere positie voor vrouwen op de werkvloer. Maar er was één onderwerp dat ik zelf ook jarenlang verzweeg: mijn eigen lichaam.
Ik stond in het Europees Parlement in Straatsburg toen mijn menstruatiekrampen zo hevig werden dat ik bijna naar mijn hotelkamer moest worden gedragen. Mijn adviseur stond op het punt om 112 te bellen. Ik stelde hem gerust: het was 'enkel' mijn menstruatie. Om de volgende dag gewoon weer door te gaan.
Menopauzesymptomen
Dit is helaas geen uitzonderingssituatie. In Nederland hebben 1,5 miljoen vrouwen dagelijks hinder op het werk door hormonale klachten. Zeven op de tien vrouwen zeggen dat menopauzesymptomen hun werk beïnvloeden. Schaamte staat daarbij vaak in de weg. Als vrouwen er niet over praten, lijkt het alsof het probleem niet bestaat. Maar niets is minder waar.
Eén op de drie vrouwelijke werknemers verbergt haar klachten actief voor collega's en leidinggevenden. Ze werken door. Door de pijn heen. Vrouwengezondheid is geen privékwestie. Het is een organisatievraagstuk.
Economische schade
De economische schade is enorm. Onderzoek van het McKinsey Global Health Institute schat de potentiële winst van betere zorg en meer openheid wereldwijd op 1 biljoen dollar in 2040. Als we niets veranderen, blijft dat geld liggen. In Nederland alleen al zouden meer aandacht en openheid 7,6 miljard euro kunnen opleveren. Toch staat dit onderwerp zelden op de agenda van de boardroom, de ondernemingsraad of HR.
Dat is precies waarom ik Let's Talk About Our Bodies – het baarmoedertaboe doorbreken heb geschreven.
Het boek gaat over de medische werkelijkheid die vrouwen dagelijks ervaren: de gemiddeld zeven tot tien jaar durende zoektocht naar een diagnose bij endometriose, de vleesbomen die bij 40 tot 70 procent van de vrouwen voorkomen maar nauwelijks worden herkend, en overgangsklachten die regelmatig worden aangezien voor een burn-out.
Maar het gaat ook over de werkvloer als plek waar dit taboe heel tastbaar is én waar het het meest vermijdbaar is.
In Let's Talk About Our Bodies verken ik waar dit taboe vandaan komt: historisch, medisch en cultureel. Ik spreek wetenschappers, gynaecologen en andere experts. Maar het hart van het boek zijn de verhalen van vrouwen zelf. Vrouwen die bij de huisarts zijn weggestuurd, vergaderingen hebben gemist, promoties zijn misgelopen en hun carrière zagen stagneren omdat hun klachten niet werden herkend of serieus genomen.
Hun verhalen maken zichtbaar wat cijfers alleen niet kunnen laten zien: wat het betekent om dag na dag door te werken terwijl je lichaam iets anders vraagt.
Wat kunnen organisaties doen?
- Normaliseer het gesprek - Niet met grote beleidsplannen, maar door ruimte te maken voor eerlijkheid. De vrouw die zich ziekmeldt met 'hoofdpijn' terwijl ze endometriose heeft, doet dat niet uit onwil, maar uit schaamte en angst dat ze niet geloofd wordt.
- Informeer leidinggevenden en HR-professionals - Niet over alle medische details, maar over het feit dat hormonale aandoeningen reëel zijn, herkenbaar zijn en invloed hebben op prestaties en verzuim.
- Maak beleid dat ruimte biedt voor maatwerk - De schoonmaaksector zette onlangs een belangrijke stap door als eerste sector in Nederland menstruatie- en overgangsklachten op te nemen in de cao. Dat laat zien dat verandering mogelijk is.
Mijn boek is nadrukkelijk geen aanklacht tegen werkgevers. Het is een uitnodiging. Organisaties die dit serieus nemen winnen op meerdere fronten: minder verzuim, meer betrokkenheid en talent dat niet verloren gaat omdat het lichaam niet altijd meewerkt. Managers en leidinggevenden spelen daarin een sleutelrol.
Het gesprek begint met erkennen dat dit bestaat. En dat begint bij ons allemaal.
Nieuwsgierig naar de verhalen, feiten en inzichten achter het baarmoedertaboe? In Let's Talk About Our Bodies laat Samira Rafaela zien waarom vrouwengezondheid niet alleen een medisch of persoonlijk onderwerp is, maar ook een thema dat thuishoort in iedere organisatie. Het verscheen bij Atlas Contact. Bestel bij Managementboek en ontdek hoe meer openheid leidt tot meer begrip, betere keuzes en een inclusievere werkvloer.
Over Samira Rafaela
Samira Rafaela is voormalig Europarlementariër, gastonderzoeker op Cornell University en internationaal spreker en adviseur. Als eerste Nederlandse Europarlementariër van Afro-Caribische afkomst speelde zij een sleutelrol bij Europese wetgeving rond gelijke beloning, mensenrechten, duurzaamheid en eerlijke handel. Tegenwoordig adviseert zij organisaties over governance en beloningsbeleid.