In Lang zal IK lekker leven schetst Peter Kanne een verontrustend beeld van de genotzuchtige Nederlander, die kennelijk weinig meer op heeft met solidariteit en de gemeenschap. Met alle gevaren van dien, tot en met de teloorgang van onze democratie. ‘Moeten we onszelf niet eens tot de orde roepen?’, verzucht de auteur in zijn voorwoord.
zorgelijk, maar niet hopeloos
In zijn boek maakt Kanne gebruik van een buitengewoon groot aantal cijfers, uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek en opiniepeilingen. Als senior adviseur van Ipsos I&O past deze aanpak uiteraard goed bij hem. En hij doet meer: in zijn laatste hoofdstuk geeft hij allerlei tips hoe we los kunnen geraken uit onze genoegzaamheid, om het tij te keren. Want, zegt hij, het is niet hopeloos, maar wel degelijk zorgelijk.
Peter Kanne bouwt zijn betoog op via zeven hoofdstukken. Elk hoofdstuk is gewijd aan evenzovele zijden van de genotzuchtige Nederlander.
welvarend en individualistisch
In ‘De welvarende Nederlander’ laat de auteur twee indrukken zien: we zijn welvarender dan ooit, maar toch is er ook armoede. De inkomensongelijkheid en armoede zijn de laatste jaren niet toegenomen, maar de vermogensongelijkheid wel.
‘De individualistische Nederlander’ laat zien hoe individualisme in zekere mate nodig is, maar nu bezig is om te slaan naar egoïsme zodra het eigen belang voorop komt te staan. Het gevolg is dat het collectief steeds minder sterk staat. Gaat dit ook nog gepaard met verhuftering en agressie tegen hulpverleners, brandweer en politie, dan loopt onze welvarende democratie serieus gevaar.
hardwerkend?
In het hoofdstuk over ‘De hardwerkende Nederlander’ wordt duidelijk dat we zo hardwerkend niet zijn. We kennen het laagste gemiddelde aantal gewerkte uren per week wereldwijd, onder meer doordat we wereldkampioen parttime werken zijn. De Nederlander is, vergeleken met de rest van de wereld, het minst ambitieus als het gaat om carrière maken.
‘De communicerende Nederlander’ is in de greep van de techmiljardairs. Nieuws halen we van Facebook, Instagram of TikTok, gevangen in de eigen ‘bubbel’. En rechtstreeks contact van mens tot mens verdwijnt, fysiek, maar ook omdat we tegenwoordig steeds minder bellen.
gezond dan?
Het hoofdstuk over ‘De gezonde Nederlander’ laat zien dat we veel gezonder kunnen zijn als we andere keuzes maken. Dat doen we niet, omdat we ons al te gemakkelijk laten leiden door de voedingsindustrie, de supermarkten en andere commerciële aanbieders. Verder nam het ziekteverzuim de afgelopen jaren toe doordat jongvolwassenen zich steeds vaker ziek melden. Te hoge werkdruk, of gebrek aan weerbaarheid? Zeg het maar.
‘De duurzame Nederlander’ is dat bepaald niet. We behoren tot de minst duurzame bewoners ter wereld. Grappig genoeg denken we dat, als het om klimaat gaat, we het braafste jongetje van de klas zijn.
Van burger naar consument
In het hoofdstuk over ‘De democratische Nederlander’ gaat het over de burger die klant is geworden van de overheid, consument van overheidsdiensten. We vertrouwen politici voor geen meter, maar als de energieprijzen stijgen, moeten ze ons wel helpen, koste wat het kost, lijkt het wel.
‘We verweken waar we bij staan’, laat de auteur zien in het laatste hoofdstuk ‘De weerbare Nederlander’. Hij verkent de mogelijkheden om daar wat tegen te doen. Eerst door te kijken naar wie er verantwoordelijk zijn voor die ‘verweking door genotzucht’. Hij ziet drie ‘schuldigen’, die tezamen verantwoordelijk zijn: het bedrijfsleven, de overheid en de burgers, wijzelf. En zijn oproep om er wat aan te doen is aan alle drie gericht.
Curlingouders
Een belangrijke verantwoordelijkheid rust op de schouders van ouders. Zij zijn niet de vriend of vriendin van hun kinderen, maar opvoeder, gids, coach en soms spelbreker. ‘Curlingouders’ dragen absoluut niet bij aan de weerbaarheid van hun kinderen. Integendeel.
Peter Kanne schreef met Lang zal IK lekker leven een boeiend en zeer herkenbaar boek. Met een oproep aan leiders, die burgers moeten meenemen in lastige maar noodzakelijke keuzes. En een oproep aan burgers om te beseffen dat er ook van hen iets wordt gevraagd, als ze hun lekkere leven willen behouden.
Over Teun van Aken
Dr. Teun van Aken is zelfstandig gevestigd organisatieadviseur en managementtrainer te Culemborg. Het gaat in organisaties altijd om resultaten bereiken met mensen. Dit was ook het leidmotief in zijn laatste twee publicaties. Van Aken is (co)auteur van een groot aantal artikelen en boeken.