trefwoord

Secularisme: de scheiding van religie en openbaar leven

Secularisme staat voor het principe dat religie en staat gescheiden dienen te blijven. Het houdt in dat morele en politieke beslissingen worden genomen zonder religieuze grondslag, en dat de overheid neutraal staat tegenover religieuze overtuigingen. In een tijd waarin religieus fundamentalisme en identiteitspolitiek de openbare ruimte domineren, is secularisme relevanter dan ooit.

De vraag is niet of religie een plaats heeft in de samenleving - die heeft zij zeker - maar of zij de publieke besluitvorming mag bepalen. Secularisme garandeert juist vrijheid van godsdienst door te voorkomen dat één religieuze stroming haar waarden aan anderen oplegt.

Spotlight: Paul Cliteur

Cliteur is de belangrijkste Nederlandse denker over secularisme. Als hoogleraar encyclopedie van de rechtswetenschap verbindt hij filosofische principes aan juridische praktijk en laat zien waarom een seculiere samenleving de beste waarborg biedt voor individuele vrijheid.
Paul Cliteur
The Secular Outlook: In Defense of Moral and Political Secularism
Cliteurs verdediging van moreel en politiek secularisme is een standaardwerk geworden. Hij beargumenteert dat een seculiere staatsinrichting niet vijandig staat tegenover religie, maar juist de voorwaarde is voor religieuze vrijheid en vreedzaam samenleven.
Boek bekijken
€ 36,88
Levertijd ongeveer 8 werkdagen | Gratis verzonden

Secularisme en de democratische rechtsstaat

Secularisme is onlosmakelijk verbonden met de democratische rechtsstaat. Waar religieuze autoriteit zich beroept op goddelijke openbaring, vraagt de rechtsstaat om rationele onderbouwing en democratische legitimatie. Deze spanning komt scherp naar voren in discussies over de rol van godsdienst in het publieke domein.

De strijd om de democratie - 'Uitmuntend en diepgravend'
Dave van Ooijen
Dit artikel laat zien hoe de democratische rechtsstaat onder druk staat, ook vanuit religieus-fundamentalistische hoek. De vraag hoe een weerbare democratie moet omgaan met groeperingen die haar fundamenten ter discussie stellen, raakt aan de kern van het secularismedebat.
Rien Fraanje
Geloof in de politiek
Fraanje analyseert de Nederlandse situatie en toont aan hoe het land verschoof van procedureel naar programmatisch secularisme. Dit had verstrekkende gevolgen voor de positie van religieuze praktijken in het publieke domein en de Nederlandse traditie van verzuiling.
Boek bekijken
€ 49,90
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, zaterdag in huis | Gratis verzonden

Auteurs die schrijven over 'secularisme'

Van theorie naar praktijk: secularisme als staatsprincipe

De vraag hoe ver secularisme moet gaan, verdeelt de geesten. Moet de staat actief religie terugdringen, of volstaat strikte neutraliteit? Deze discussie speelt in Nederland, maar ook wereldwijd.

Dirk van der Blom
De verhouding van staat en religie in een veranderende Nederlandse samenleving
Van der Blom beargumenteert dat een seculiere, religieus neutrale staat de beste garantie biedt voor vrijheid van meningsuiting én religieuze vrijheid. Een overtuigend pleidooi dat laat zien hoe secularisme niet tegen, maar vóór godsdienstvrijheid werkt.
Boek bekijken
€ 19,95
Levertijd ongeveer 6 werkdagen
De rechtsstaat moet je leren
Peter van den Boom
De fundamentele rechten van burgers vormen de ruggengraat van onze beschaving. Dit artikel maakt duidelijk waarom de scheiding der machten en de onafhankelijkheid van de rechter essentieel zijn - ook wanneer religieuze groeperingen die principes ter discussie stellen.

Het atheïstische perspectief: de vier ruiters

Binnen het secularismedebat nemen de zogenaamde 'nieuwe atheïsten' een opvallende positie in. Zij pleiten niet alleen voor scheiding van kerk en staat, maar bekritiseren religie fundamenteel.

Richard Dawkins Christopher Hitchens Daniel Dennett Sam Harris
The Four Horsemen
Christopher Hitchens, Daniel Dennett, Richard Dawkins en Sam Harris - de 'vier ruiters van het atheïsme' - voeren in dit gesprek een intellectueel offensief tegen religieus denken. Zij bepleiten een samenleving waarin rationele discussie en wetenschap prevaleren boven religieuze autoriteit.
Boek bekijken
€ 24,49
Levertijd ongeveer 8 werkdagen | Gratis verzonden
De vraag is niet of mensen het recht hebben te geloven wat ze willen - dat hebben ze zeker. De vraag is of religieuze overtuigingen een bevoorrechte positie moeten krijgen in het publieke debat. Uit: The Four Horsemen
Herman Paul
Secularisatie
Paul onderscheidt helder tussen secularisatie als proces (de afnemende invloed van religie) en secularisme als ideologie (een politiek project om religie aan banden te leggen). Deze nuancering is cruciaal om het debat te begrijpen.
Boek bekijken
€ 15,00
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, zaterdag in huis

Waarheid, rede en religieuze claims

Secularisme veronderstelt dat waarheid niet via goddelijke openbaring wordt vastgesteld, maar door rationele argumentatie en empirische toetsing. Deze wetenschappelijke benadering botst geregeld met religieuze waarheidsaanspraken.

Een kleine geschiedenis van de waarheid - 'Een mooie verhandeling'
Nico Jong
Baggini's verhandeling over waarheid toont aan dat religieuze en seculiere kennis naast elkaar kunnen bestaan - mits beide erkennen dat hun waarheden andersoortig zijn. Een religieuze waarheidsopvatting kan niet dezelfde claims maken als wetenschappelijke kennis.
Jasper Doomen Afshin Ellian Gelijn Molier
Law and Morality Revisited
Dit werk behandelt secularisme als cruciaal principe in liberale democratieën. Ellian en collega's analyseren hoe scheiding van kerk en staat zich verhoudt tot religieuze vrijheden en morele pluraliteit in onze tijd.
Boek bekijken
€ 92,50
Levertijd ongeveer 6 werkdagen | Gratis verzonden

Islam en secularisme: een moeizame verhouding

De relatie tussen islam en secularisme vormt een brandend maatschappelijk vraagstuk. Moet de staat sharia-rechtspraak toestaan? Hoe ver reikt godsdienstvrijheid?

Ruud Koopmans
Het vervallen huis van de islam
Koopmans identificeert het gebrek aan scheiding tussen moskee en staat als kernprobleem van de islamitische wereld. Dit heeft volgens hem negatieve gevolgen voor democratie, mensenrechten en economische ontwikkeling in die landen.
Boek bekijken
€ 89,00
Dit product is uitverkocht
Het vervallen huis van de islam Secularisme is geen luxe maar een voorwaarde voor een functionerende democratie en moderne economie. Landen zonder scheiding van religie en staat blijven structureel achter op democratisch en economisch gebied.
Machteld Zee
Choosing Sharia?
Zee presenteert 'politiek agnosticisme' als alternatief model, waarbij de staat zich onthoudt van religieuze standpunten. Haar onderzoek naar sharia-rechtspraak in Europa toont de complexiteit van religieuze accommodatie in seculiere staten.
Boek bekijken
€ 76,50
Levertijd ongeveer 6 werkdagen | Gratis verzonden
MEER Moois - Het verraad van de intellectuelen
Dave van Ooijen
Benda's aanklacht tegen intellectuelen die universele waarden zoals waarheid en rechtvaardigheid opofferen aan partijbelangen blijft actueel. Ook in het secularismedebat dreigt pragmatisme soms belangrijker te worden dan principe.

Historische wortels: van Spinoza tot Van den Enden

Het Nederlandse secularisme heeft diepe historische wortels. Al in de zeventiende eeuw pleitte Spinoza voor vrijheid van denken en spreken, los van religieuze autoriteit.

Franciscus van Den Enden
Vrije staatkundige stellingen
Van den Enden, leermeester van Spinoza, bepleitte het terugdringen van religieuze macht om vrijheid en gelijkheid te bevorderen. Zijn radicale ideeën over scheiding van kerk en staat waren voor zijn tijd baanbrekend.
Boek bekijken
€ 19,90
Nu besteld, dinsdag in huis
Spinoza en de vreugde van het inzicht
Dave van Ooijen
Spinoza's filosofie biedt een rationeel fundament voor secularisme. Door emoties en vooroordelen te doorgronden via helder denken, ontstaat ruimte voor een redelijke ordening van staat en samenleving - los van religieuze dogma's.

Secularisme tussen orthodoxie en radicaal atheïsme

Secularisme kent vele gezichten. Tussen religieus fundamentalisme en militant atheïsme bestaat een breed spectrum van posities die elk een andere invulling geven aan de scheiding van kerk en staat.

Rick Benjamins Jan Offringa Wouter Slob
Liberaal christendom
Dit boek positioneert het liberale christendom expliciet tussen orthodoxie en secularisme. Het toont aan dat ook binnen religieuze tradities ruimte bestaat voor secularistische principes, waarbij geloof en rede niet tegenover elkaar staan.
Boek bekijken
€ 21,99
Op voorraad | Vandaag voor 23:00 besteld, zaterdag in huis | Gratis verzonden

Secularisme als maatschappelijk project

Secularisme is meer dan een abstract principe. Het vormgeeft dagelijks hoe we samenleven: van het onderwijs tot de gezondheidszorg, van rechtspraak tot wetgeving. De vraag is niet óf we secularisme nodig hebben, maar welke vorm het moet krijgen.

Een gematigd secularisme erkent de waarde van religieuze tradities voor individuele zingeving, maar weigert religieuze argumenten doorslaggevend te laten zijn in het publieke domein. Het beschermt gelovigen én niet-gelovigen tegen religieuze dwang. Het waarborgt dat burgers vrij zijn om te geloven of niet te geloven, zonder dat de staat daarin kiest.

In een tijd van toenemende polarisatie en identiteitspolitiek blijft secularisme de beste garantie voor een pluriforme samenleving waarin verschillende levensbeschouwingen vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan. Niet als vijandig project tegen religie, maar als voorwaarde voor ware godsdienstvrijheid.

Boeken over 'secularisme' koop je bij PS-Media.nl

Producten over 'secularisme'

Deel dit artikel

Wat vond u van dit artikel?

0
0

    Personen

      Trefwoorden