Verspilling: de vijand van waarde

In vrijwel elke organisatie gaat een aanzienlijk deel van de beschikbare tijd, energie en middelen verloren aan activiteiten die niets toevoegen voor de klant. Wachttijden, dubbel werk, onnodige controles, overproductie — het zijn stuk voor stuk vormen van verspilling, in het Japans aangeduid als muda. Het systematisch opsporen en wegnemen van deze verspilling vormt de kern van Lean-denken en is inmiddels uitgegroeid tot een breed gedragen principe in productie, logistiek, IT, zorg en dienstverlening.

Op deze pagina vindt u een overzicht van de belangrijkste boeken en artikelen over verspilling, van toegankelijke introductiewerken tot gespecialiseerde handboeken voor Lean Six Sigma-beoefenaars.

De kern van Lean: geen waarde, geen bestaansrecht

Lean-denken begint bij de vraag wat een klant werkelijk waardevol vindt. Alles wat daartoe niet bijdraagt, is per definitie verspilling. Marcel van Assen is een van de meest gezaghebbende Nederlandse stemmen op dit gebied en legt in zijn werk haarscherp uit hoe organisaties met dit principe aan de slag kunnen.

De zeven (of acht) vormen van verspilling

Oorspronkelijk onderscheidde het Toyota Productiesysteem zeven vormen van verspilling: overproductie, wachten, onnodig transport, overbewerking, te hoge voorraden, onnodige bewegingen en defecten. Later werd daar een achtste vorm aan toegevoegd: onbenutte kennis en vaardigheden van medewerkers. Een goed begrip van deze categorieën is de voorwaarde voor elke serieuze verbeteraanpak. De klassieker Wat is Lean Six Sigma? biedt hiervoor een uitstekend startpunt.

Verspilling in IT en kenniswerk

Verspilling beperkt zich allang niet meer tot fabriekshal of magazijn. In IT-omgevingen en kennisintensief werk zijn vergelijkbare patronen zichtbaar: wachten op goedkeuringen, onvolledige specificaties, dubbel ingevoerde gegevens, onnodige vergaderingen. Jan Heunks wijdt zelfs een aparte bijlage aan informatieverspilling. En waar systeemfouten ten grondslag liggen aan verspilling — niet individuele medewerkers — bieden de auteurs van Weten hoe het werk werkt een ontnuchterende analyse.

Lean Six Sigma: meten is weten

Wie verspilling niet alleen wil herkennen maar ook structureel wil aanpakken, komt al snel terecht bij Lean Six Sigma. Deze aanpak combineert het elimineren van verspilling uit Lean met de statistische procesbeheersing van Six Sigma. H.C. Theisens heeft hiervoor een compleet curriculum ontwikkeld, van Yellow Belt tot Black Belt.

Terug naar de bron: de machine die de wereld veranderde

Het denken over verspilling heeft zijn wortels in het Toyota Productiesysteem, dat in de jaren negentig door onderzoekers van het MIT werd beschreven en van de naam 'Lean' voorzien. Daniel Jones was een van de leden van dat oorspronkelijke onderzoeksteam en daarmee een van de grondleggers van het vakgebied zoals we dat nu kennen.

Verspilling buiten de fabriek: startups en agile werken

Het concept van verspilling heeft inmiddels ook zijn weg gevonden naar de wereld van startups, productontwikkeling en agile werken. De Lean startup van Eric Ries herdefinieerde verspilling in de context van nieuwe ondernemingen: alles wat niet bijdraagt aan gevalideerd leren is overbodig. En ook Scrum van Jeff Sutherland wijdt een volledig hoofdstuk aan het tegengaan van verspilling als morele plicht voor elk team.

Lean in de dienstverlening en het dagelijkse werk

Verspilling is niet voorbehouden aan productieomgevingen. Ook in kantoren, zorgorganisaties en dienstverlenende bedrijven sluipt het erin: onnodige rapportages, onduidelijke taakverdeling, activiteiten die niemand meer bevraagt. Lean – De Financial Times gids van Andy Brophy biedt een toegankelijke inleiding voor wie in deze sectoren aan de slag wil. Doen wat ertoe doet! van Marianne Smits gaat nog een stap verder en verbindt het herkennen van verspilling aan persoonlijk effectief werken.

Aan de slag met verspilling

Verspilling is overal — en dat is juist goed nieuws. Wie leert om processen te bekijken door de lens van waardecreatie, ontdekt al snel waar ruimte zit voor verbetering. Of het nu gaat om een productiebedrijf, een IT-afdeling, een zorginstelling of een startup: de basisvraag is steeds dezelfde. Voegt dit iets toe voor de klant? Als het antwoord nee is, is er werk aan de winkel. De boeken en artikelen op deze pagina bieden u het gereedschap om dat werk goed te doen.